Wat ze beloofden, wat ze deden
Hebben de provinciale coalities woord gehouden?
Een stemhulp kijkt alleen vooruit: welke beloften maken partijen nu? Deze pagina kijkt terug. We checken wat de coalities die na 15 maart 2023 zijn gevormd de afgelopen periode hebben opgeleverd op de grote provinciale opgaven: wonen, stikstof, energie en Groningen.
De landelijke opgaven
Vier grote dossiers onder de loep
Woningbouw: nationaal 78% van de opgave, maar dikke regionale verschillen
Te veel huizen blijven achter, vooral in het westen.
Sinds de woondeals in 2022 zijn ruim 340.000 woningen gebouwd, zo'n 78% van de opgave tot en met 2025. Overijssel, Limburg, Zeeland en Groningen lopen op schema; Noord- en Zuid-Holland, Flevoland en Utrecht blijven met 65-80% achter. Stikstof en netcongestie zijn de grootste blokkers.
Bron: Ministerie VRO, brief aan de Tweede Kamer over voortgang woondeals, 15 april 2026
Netcongestie dreigt woningbouw in drie provincies stil te leggen
Vanaf 2027 kunnen woningen in Flevoland, Gelderland en Utrecht niet meer worden aangesloten.
Het stroomnet zit in die provincies vol. Een aansluitstop zou daar een groot deel van de woningbouw raken: meer dan 30% van het landelijke bouwvolume. Het kabinet werkt aan een crisisaanpak, maar provincies vragen om minstens 4-5 miljard per jaar.
Bron: IPO, Nationale rapportage randvoorwaarden woningbouw 2025 (oktober 2025)
Stikstof blijft de harde blokker voor natuur- en bouwvergunningen
Ruim de helft van de geplande woningen ligt binnen 5 km van stikstofgevoelige natuur.
Provincies voelen zich door het kabinet alleen gelaten en BBB werkt op provinciaal niveau met haar 'tegenpool' PvdA samen. Het regen-akkoord zette veel geld voor het landelijk gebied op de nullijn, wat de aanpak vertraagt.
Bron: IPO-onderzoek provincies (oktober 2025); NRC, 15 januari 2026
Energie: de 35 TWh doelstelling wordt gehaald, het streefgetal van 55 TWh gaat niet
Zon op veld zit er goed in, maar wind op land hapert en het 55 TWh streefgetal raakt uit zicht.
Provincies sturen via Regionale Energie Strategieën (RES). Veel akkoorden blijven zuinig over wind en zon; Zuid-Holland koos eerder voor uitstel in plaats van doorpakken. De opgehoogde ambitie van 55 TWh voor 2030 wordt dit tempo niet gehaald.
Bron: Regioteam Energietransitie (NVDE), analyse provinciale akkoorden; RVO, 26 mei 2026
Groningen: 67% van de versterkingsopgave is veilig, maar vertrouwen blijft laag
Versterken vordert, maar het jaardoel van 1.750 gebouwen werd in 2026 niet gehaald.
Eind 2025 was ruim 67% van de adressen in de versterkingsopgave veilig; het jaardoel van 1.750 gebouwen werd bijgesteld naar 1.288-1.588. Het vertrouwen van Groningers in de overheid blijft structureel lager dan de rest van Nederland.
Bron: Rekenkamer, 20 mei 2026; Ministerie BZK, diepteanalyse versterking 24 juni 2026
Coalities: BBB overal grootste maar lang niet overal in het bestuur
De uitzonderingen zijn Utrecht (BBB in de oppositie) en Noord-Brabant (coalitie zonder BBB).
BBB werd in 2023 in alle twaalf provincies de grootste, maar bestuurt in tien ervan mee. In Utrecht is BBB de grootste maar niet de coalitiepartij, en in Noord-Brabant vormde een coalitie zonder BBB het bestuur. In zes provincies werkt BBB samen met de PvdA, haar politieke tegenpool.
Bron: Samenstelling provinciale coalities 2023-2027 (o.a. Kunsten'92, IPO)
Per provincie
Woningbouw: wie loopt voorop, wie niet
Realisatie van de woondeal-afspraken per provincie, volgens het ministerie van VRO en het IPO.
Bronnen: Ministerie VRO (brief voortgang woondeals, april 2026), IPO (nationale rapportage randvoorwaarden woningbouw, oktober 2025), Regioteam Energietransitie (NVDE), Rekenkamer en Ministerie BZK (Groningen). Controle: 4 september 2026.