Wanneer zijn de Provinciale Statenverkiezingen?

Op woensdag 17 maart 2027, tegelijk met de waterschapsverkiezingen.

Wat doet de provincie eigenlijk?

De provincie beslist over ruimtelijke ordening (waar gebouwd mag worden), regionaal openbaar vervoer, natuur en stikstofbeleid, provinciale wegen, water en economie in het buitengebied.

Is ProvinciePeil onafhankelijk?

Ja. ProvinciePeil is geen onderdeel van een partij of overheid, toont open bronnen per standpunt en publiceert de volledige berekeningsmethode.

Hoe het werkt | ProvinciePeil

In gewone taal

Hoe werkt de Provinciale Statenverkiezing?

Veel mensen stemmen zonder precies te weten wááróver het gaat en hoe de stem telt. Deze pagina legt het uit in gewone taal: van de stem op 17 maart 2027 tot de zetelverdeling en het verband met de Eerste Kamer.

Drie dingen om te onthouden: (1) je stemt op een partij, niet op een premier; (2) de uitslag bepaalt indirect de Eerste Kamer; (3) elke provincie heeft een eigen zetelaantal en een eigen stemwaarde.

Je stemt op de Staten

Op 17 maart 2027 kies je de leden van je Provinciale Staten. Je stemt op een partij; hoe meer stemmen, hoe meer zetels.

De Staten sturen de provincie

De Staten zijn het parlement van de provincie. Ze stellen de plannen vast en controleren het dagelijks bestuur (Gedeputeerde Staten).

De Staten kiezen de Eerste Kamer

Binnen drie maanden na de verkiezingen kiezen de Statenleden de Eerste Kamer. Zo heeft je provinciale stem indirect invloed op landelijke wetgeving.

Getrapte verkiezing

Waarom je twee keer stemt

Nederlanders kiezen de Eerste Kamer niet direct. Dat heet een getrapte verkiezing: eerst kies jij de Provinciale Staten, daarna kiezen die Staten de Eerste Kamer.

De Eerste Kamer telt 75 leden. Die stemmen over landelijke wetten die de Tweede Kamer al heeft aangenomen. Daardoor is een provinciale stem belangrijker dan het lijkt: wie de Staten bepaalt, bepaalt mee de Eerste Kamer.

De volgende verkiezing is op 17 maart 2027; de Eerste Kamerverkiezing volgt op 24 mei 2027, ruim binnen drie maanden.

Waarom werkt dit zo?

Het idee is dat Eerste Kamerleden daardoor wat verder van de dagelijkse politiek staan en zich onafhankelijker kunnen opstellen. Elke provincie stuurt Statenleden, dus elke provincie heeft invloed op het landelijke evenwicht.

De rekensom

Niet elke stem in de Staten weegt even zwaar

Bij de Eerste Kamerverkiezing telt een stem van een Statenlid uit Zuid-Holland zwaarder dan een uit Drenthe. Dat komt door de stemwaarde: die verbindt het inwonertal met het aantal zetels. De formule: inwoners ÷ (Statenleden × 100).

Provincie	Inwoners	Zetels	Stemwaarde
Zuid-Holland	3.804.737	55	692
Noord-Holland	2.956.223	55	537
Noord-Brabant	2.626.368	55	478
Gelderland	2.133.751	55	388
Utrecht	1.387.657	49	283
Overijssel	1.184.551	47	252
Limburg	1.128.334	47	240
Friesland	659.612	43	153
Groningen	596.163	43	139
Drenthe	502.120	43	117
Flevoland	444.850	41	109
Zeeland	391.142	39	100

Voorbeeld: één Zuid-Hollands Statenlid heeft een stemwaarde van 692, één Zeeuws lid 100. Een zetel uit de Randstad weegt dus ruim zes keer zwaarder dan één uit Zeeland.

Bronnen: Kiesraad, ProDemos en de Eerste Kamer. De stemwaarden zijn de officiële cijfers voor de Eerste Kamerverkiezing van 2023 (bevolking per 1 januari 2023). Controle: 4 september 2026.